Wat is ontslag op staande voet?
Ontslag op staande voet is een onmiddellijke beëindiging van het dienstverband door de werkgever wegens een dringende reden. Er geldt geen opzegtermijn. Het dienstverband eindigt op het moment dat de werkgever het ontslag aanzegt.
Voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet moet aan drie strikte voorwaarden zijn voldaan. Ontbreekt een van deze voorwaarden, dan is het ontslag nietig of vernietigbaar.
De drie vereisten voor rechtsgeldig ontslag op staande voet
- Er is een objectief dringende reden – een ernstige gedraging die van de werkgever redelijkerwijs niet gevergd kan worden het dienstverband voort te zetten
- De werkgever heeft onverwijld gehandeld – hij moet direct ontslaan nadat hij op de hoogte is geraakt van de dringende reden. Wacht hij te lang, dan vervalt het recht op ontslag op staande voet
- Het ontslag is onverwijld meegedeeld aan de werknemer – mondeling of schriftelijk, maar bij voorkeur altijd schriftelijk met vermelding van de reden
Wat zijn dringende redenen voor ontslag op staande voet?
De wet geeft een niet-uitputtende lijst van omstandigheden die een dringende reden kunnen opleveren. Maar of iets ook daadwerkelijk een dringende reden is, hangt altijd af van de concrete omstandigheden, de ernst van de gedraging, de arbeidshistorie, de functie en de gevolgen voor de werkgever.
Voorbeelden van dringende redenen (art. 7:678 BW)
- Diefstal, fraude of verduistering
- Ernstige bedreiging of mishandeling van collega’s of leidinggevenden
- Hardnekkige weigering redelijke opdrachten uit te voeren
- Grove schending van vertrouwen – zoals het doorgeven van vertrouwelijke informatie aan concurrenten
- Ernstig plichtsverzuim zoals herhaaldelijk zonder reden niet op het werk verschijnen
- Opzettelijke beschadiging van eigendommen van de werkgever
- Het aannemen van steekpenningen
- Onder invloed van alcohol of drugs op het werk terwijl dat ernstige risico’s oplevert
De bewijslast: wat moet de werkgever bewijzen?
De bewijslast bij ontslag op staande voet ligt volledig bij de werkgever. Hij moet aantonen dat er een dringende reden was, dat hij onverwijld heeft gehandeld en dat het ontslag onverwijld is meegedeeld. Kan hij dat niet bewijzen, dan is het ontslag vernietigbaar.
Rechters toetsen streng. Een ontslag op staande voet is een zwaar middel — het moet ook werkelijk als zwaarste sanctie worden ingezet. Bij een eerste overtreding, bij een lang en onberispelijk dienstverband of bij onduidelijkheid over wat er is gebeurd, wijst de rechter het ontslag regelmatig af.
Situaties waarin ontslag op staande voet vaak geen stand houdt
- De werkgever heeft niet direct gehandeld na ontdekking van de gedraging
- De reden is niet schriftelijk en concreet genoeg meegedeeld
- De gedraging is niet ernstig genoeg gezien alle omstandigheden
- De werknemer heeft een lang en onberispelijk dienstverband
- Er is sprake van een eenmalige fout zonder opzet
- De werkgever heeft eerder vergelijkbaar gedrag getolereerd
- De werknemer was ziek op het moment van de gedraging
- De reden is later aangevuld of gewijzigd – dat is niet toegestaan
Op staande voet ontslagen: wat doet u de komende dagen?
- 1Accepteer het ontslag niet stilzwijgend
Reageer schriftelijk en laat weten dat u het ontslag betwist. Zeg niet dat u akkoord gaat – ook niet mondeling. Elk woord telt in een latere procedure.
- 2Verzamel bewijsmateriaal direct
Sla alles op wat relevant kan zijn: e-mails, berichten, verslagen, getuigenverklaringen, uw arbeidscontract en de ontslagbrief. Toegang tot bedrijfssystemen wordt vaak direct afgesloten.
- 3Meld u aan bij het UWV als werkzoekende
Doe dit zo snel mogelijk – bij voorkeur dezelfde dag of de dag erna. Te late aanmelding kan uw WW vertragen. Let op: bij een terecht ontslag op staande voet heeft u geen recht op WW.
- 4Neem binnen 24 uur contact op met een jurist
De tweemaandentermijn begint direct te lopen. Hoe eerder u handelt, hoe beter uw positie. Een jurist beoordeelt of het ontslag houdbaar is en welke stappen u moet zetten.
- 5Overweeg vernietiging of een beëindigingsvergoeding
Als het ontslag onterecht is zijn er twee routes: vernietiging waardoor u in dienst blijft, of onderhandelen over een beëindigingsregeling met vergoeding. Welke route het beste is hangt af van uw situatie.
Ontslag op staande voet aanvechten: hoe werkt dat?
U heeft twee maanden de tijd om ontslag op staande voet te vernietigen. U doet dit door een verzoekschrift in te dienen bij de kantonrechter. Als de rechter het ontslag vernietigt, heeft u recht op doorbetaling van loon vanaf het moment van ontslag.
Naast vernietiging kunt u ook kiezen voor een billijke vergoeding als het ontslag ernstig verwijtbaar was voor de werkgever. In dat geval accepteert u de beëindiging maar vraagt u een financiële compensatie. De hoogte van de billijke vergoeding heeft geen wettelijk maximum.
Vernietiging van het ontslag
- U blijft in dienst en heeft recht op loon met terugwerkende kracht
- Sterkste sanctie tegen een werkgever die ten onrechte ontslaat
- Geschikt als u terug wilt naar uw functie of als de relatie herstelbaar is
- Zet maximale druk op de werkgever om te schikken
Billijke vergoeding eisen
- U accepteert het einde van het dienstverband maar krijgt financiële compensatie
- Geschikt als terugkeer niet gewenst of realistisch is
- Snellere afwikkeling dan een langdurige procedure
- Billijke vergoeding heeft geen wettelijk maximum bij ernstige verwijtbaarheid
Heeft u recht op WW na ontslag op staande voet?
Bij een terecht ontslag op staande voet heeft u geen recht op WW. Het UWV beschouwt u dan als verwijtbaar werkloos. Bij een onterecht ontslag op staande voet — dat u heeft aangevochten of waarvoor een beëindigingsregeling is getroffen waarbij de werkgever het initiatief erkent — kunt u wel WW aanvragen.
Is het ontslag aangevochten en vernietigd? Dan heeft u nooit werkloos geweest en loopt uw loon gewoon door. Is er een beëindigingsovereenkomst gesloten na het ontslag op staande voet? Dan moet die overeenkomst duidelijk vermelden dat het ontslag in feite niet terecht was en dat het initiatief bij de werkgever lag, anders loopt u WW mis.
Zelf ontslag op staande voet nemen
U kunt ook zelf ontslag op staande voet nemen, als uw werkgever een dringende reden heeft gegeven. Denk aan aanhoudende loonbetaling weigering, ernstige intimidatie of onveilige werkomstandigheden. In dat geval heeft u mogelijk recht op een schadevergoeding van de werkgever.
Maar: zelf ontslag op staande voet nemen is riskant. U verliest in principe uw recht op WW. Doe dit alleen na juridisch advies en met een goed gedocumenteerde dringende reden.
Op staande voet ontslagen of overweegt u dat te doen?
De tweemaandentermijn loopt direct. Janneke beoordeelt uw situatie snel en persoonlijk en adviseert u over de beste aanpak.
Mr. Janneke Adank - snel advies, ook bij spoed
Veelgestelde vragen
Op staande voet ontslagen: wat nu?
Accepteer het ontslag niet stilzwijgend. Reageer schriftelijk dat u het betwist. Verzamel direct bewijsmateriaal. Meld u aan bij het UWV als werkzoekende. En neem binnen 24 uur contact op met een jurist – u heeft slechts twee maanden om het ontslag aan te vechten via de rechter.
Wanneer is ontslag op staande voet niet geldig?
Ontslag op staande voet is ongeldig als de werkgever niet onverwijld heeft gehandeld, de reden niet concreet genoeg is meegedeeld, de gedraging niet ernstig genoeg is gezien alle omstandigheden, of als de reden later is aangevuld. Rechters toetsen streng – een lang en onberispelijk dienstverband of een eenmalige fout is vaak voldoende reden om het ontslag te vernietigen.
Heeft u recht op een transitievergoeding bij ontslag op staande voet?
Nee, niet bij een terecht ontslag op staande voet. De transitievergoeding vervalt bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer. Maar als het ontslag onterecht is en u dat aanvecht, kunt u niet alleen het loon terugvorderen maar ook een billijke vergoeding eisen. Die heeft geen wettelijk maximum.
Hoe lang heeft u om ontslag op staande voet aan te vechten?
Twee maanden. Die termijn begint te lopen op de dag van het ontslag. Na die twee maanden kunt u het ontslag niet meer vernietigen via de rechter. Het is een harde vervaltermijn – geen uitzonderingen.
Kunt u na ontslag op staande voet nog onderhandelen over een VSO?
Ja. In de praktijk eindigen veel ontslagen op staande voet alsnog in een beëindigingsovereenkomst. De werkgever weet dat hij risico loopt als het ontslag juridisch kwetsbaar is. Dat geeft u onderhandelingsruimte voor een vergoeding, zelfs als het ontslag op het eerste gezicht lijkt te staan.
Wat zijn uw rechten als u zelf ontslag op staande voet neemt?
Als uw werkgever u een dringende reden heeft gegeven – zoals structurele loonweigering, ernstige intimidatie of gevaarlijke werkomstandigheden – kunt u zelf ontslag op staande voet nemen. U heeft dan mogelijk recht op schadevergoeding van de werkgever. Maar u verliest in principe uw WW-recht. Doe dit alleen na juridisch advies.
