Wat is werkweigering?
Werkweigering is het zonder geldige reden weigeren van redelijke opdrachten die uw werkgever u geeft in het kader van uw functie. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk draait bijna alles om twee vragen: was de opdracht redelijk, en had u een geldige reden om te weigeren?
Beide vragen worden door rechters beantwoord aan de hand van alle omstandigheden. Er bestaat geen harde lijst van wat wel en niet mag worden geweigerd.
Wanneer mag u werk weigeren?
Werkweigering is geoorloofd als de opdracht van uw werkgever onredelijk is of als u een gerechtvaardigde reden heeft om te weigeren. In deze situaties staat u juridisch sterk.
Situaties waarin weigering geoorloofd is
- De opdracht valt duidelijk buiten uw functie en er is geen redelijke grond om die toch op te dragen
- De opdracht is gevaarlijk voor uw gezondheid of veiligheid en de werkgever neemt uw bezwaar niet serieus
- Uitvoering van de opdracht is in strijd met de wet of met uw arbeidscontract
- U heeft een serieus gewetensbezwaar tegen de opdracht en dat bezwaar is kenbaar gemaakt
- Uw werkgever vraagt u iets te doen wat u eerder uitdrukkelijk niet tot uw functie heeft gerekend en waarvoor u ook niet betaald wordt
- U bent ziek en de bedrijfsarts heeft u vrijgesteld van bepaalde werkzaamheden
Wanneer is werkweigering niet geoorloofd?
Uw werkgever heeft het recht u opdrachten te geven die passen bij uw functie en de bedrijfsvoering. U bent in principe verplicht die uit te voeren, ook als u het er niet mee eens bent. Weigeren zonder goede reden levert risico op.
Situaties waarin weigering juridisch risicovol is
- U vindt de opdracht onprettig of oninteressant, maar die valt wel binnen uw functie
- U bent het oneens met een beslissing van de werkgever maar de opdracht is op zichzelf redelijk
- U weigert overwerk terwijl er in uw contract of cao een overwerkverplichting staat
- U weigert tijdelijk andere taken uit te voeren tijdens reorganisatie of bij nood
- U weigert opdrachten die bij uw functieprofiel horen maar die u liever niet doet
Werk buiten uw functie: mag uw werkgever dat eisen?
Dit is de meest gestelde vraag over werkweigering. Het antwoord hangt af van de redelijkheid van de opdracht en uw arbeidscontract. Een werkgever mag u incidenteel vragen iets te doen buiten uw vaste takenpakket als daar een redelijke reden voor is. Hij mag niet structureel taken opdragen die fundamenteel anders zijn dan waarvoor u bent aangenomen, tenzij dat in uw contract of een wijzigingsbeding is vastgelegd.
Gevolgen van werkweigering
De gevolgen van werkweigering hangen af van de ernst en de frequentie. Een eenmalige weigering met een begrijpelijke reden leidt zelden direct tot ontslag. Aanhoudende werkweigering zonder aanvaardbare reden kan uiteindelijk leiden tot ontslag wegens verwijtbaar handelen (de e-grond) of via een ontbindingsverzoek bij de kantonrechter.
- 1Mondelinge waarschuwing
De werkgever spreekt u aan op uw weigering en geeft aan dat dit niet acceptabel is.
- 2Schriftelijke waarschuwing of officieel gesprek
Als de weigering aanhoudt volgt een schriftelijke waarschuwing. Dit is de start van het dossier dat de werkgever opbouwt.
- 3Loonstop of loonopschorting
Bij aanhoudende werkweigering mag de werkgever in sommige gevallen het loon stop zetten. Dit is een zwaar middel en heeft strikte voorwaarden.
- 4Ontbindingsverzoek of ontslag op staande voet
Bij ernstige of aanhoudende werkweigering kan de werkgever de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden, of in extreme gevallen ontslag op staande voet geven.
Werkweigering en ontslag: wanneer heeft u recht op een vergoeding?
Als het ontslag het gevolg is van werkweigering, hangt uw recht op een transitievergoeding af van de vraag of u ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Bij aanhoudende werkweigering zonder aanvaardbare reden kan de kantonrechter oordelen dat u ernstig verwijtbaar heeft gehandeld en de transitievergoeding (deels) onthouden. Maar dat is de uitzondering.
In de meeste gevallen waarbij werkweigering leidt tot een VSO of ontbinding heeft u gewoon recht op de wettelijke transitievergoeding, plus eventuele onderhandelingsruimte als de situatie gecompliceerd is.
Werkweigering en een VSO
Veel werkgevers bieden bij een conflict over werkweigering uiteindelijk een VSO aan in plaats van een kostbare procedure. Dat geeft u onderhandelingsruimte. Zeker als uw weigering begrijpelijk of zelfs gerechtvaardigd was, staat u sterker dan de werkgever u wil doen geloven.
Was de weigering het gevolg van een eenzijdige functiewijziging, onveilige werkomstandigheden of onredelijke opdrachten? Dan is de werkgever mogelijk degene die in de fout is gegaan. Dat is een sterk argument voor een hogere vergoeding of betere voorwaarden.
Dreigt u ontslagen te worden wegens werkweigering?
Janneke beoordeelt of uw weigering gerechtvaardigd was en wat uw positie is bij een dreigend ontslag of een aangeboden VSO.
Mr. Janneke Adank - kosten worden vrijwel altijd vergoed
Veelgestelde vragen
Wanneer is er sprake van werkweigering?
Er is sprake van werkweigering als u zonder geldige reden weigert redelijke opdrachten van uw werkgever uit te voeren die passen bij uw functie. Of een opdracht redelijk is en of uw reden geldig is, hangt af van alle omstandigheden. Er bestaat geen vaste lijst.
Mag ik werk weigeren dat niet in mijn functie past?
Dat hangt ervan af hoe groot het verschil is. Incidenteel een klus buiten uw takenpakket oppakken is normaal. Structureel taken uitvoeren die fundamenteel anders zijn dan waarvoor u bent aangenomen mag uw werkgever niet zomaar eisen. Als uw functie eenzijdig is gewijzigd zonder uw instemming, kunt u dat aanvechten.
Wat zijn de gevolgen van werkweigering?
Dat hangt af van de ernst en frequentie. Een eenmalige weigering met begrijpelijke reden leidt zelden direct tot ontslag. Aanhoudende werkweigering zonder goede reden kan leiden tot waarschuwingen, een loonstop en uiteindelijk ontbinding van de arbeidsovereenkomst of ontslag op staande voet.
Mag mijn werkgever mijn loon stopzetten als ik werk weiger?
Alleen in specifieke omstandigheden en onder strikte voorwaarden. De werkgever moet u eerst schriftelijk sommeren het werk te hervatten en aangeven dat bij voortzetting van de weigering het loon wordt opgeschort. Een onterechte loonstop kunt u aanvechten en het loon alsnog opeisen.
Heeft u recht op een transitievergoeding bij ontslag wegens werkweigering?
In de meeste gevallen wel. De transitievergoeding vervalt alleen bij ernstig verwijtbaar handelen. Aanhoudende werkweigering kan in extreme gevallen als ernstig verwijtbaar worden aangemerkt, maar dat is de uitzondering. Bij een VSO heeft u altijd onderhandelingsruimte.
Mijn werkgever heeft mijn functie gewijzigd en ik wil dat niet accepteren. Is dat werkweigering?
Nee, niet als de wijziging eenzijdig en onredelijk is. Uw werkgever kan uw functie niet zomaar ingrijpend wijzigen zonder uw instemming, tenzij er een eenzijdig wijzigingsbeding in uw contract staat en er een zwaarwichtig bedrijfsbelang is. Weiger de wijziging schriftelijk en laat uw positie beoordelen door een jurist.
