Mag u zelf een VSO voorstellen?
Ja, dat mag. Er is geen wet die verbiedt dat een werknemer het gesprek over een vertrekregeling opent. In de praktijk gebeurt het ook regelmatig – bijvoorbeeld als u zelf wilt vertrekken maar uw WW-recht wilt behouden, of als de werksfeer zo verstoord is dat u liever nu vertrekt dan een slepend conflict te riskeren.
Het probleem zit niet in het voorstellen zelf, maar in hoe het bij het UWV terechtkomt. Het UWV kijkt naar wie het initiatief nam. Als dat u was, gaat het UWV er vanuit dat u vrijwillig ontslag hebt genomen – en dat is verwijtbare werkloosheid.
Het WW-risico bij initiatief van de werknemer
De WW-uitkering is bedoeld voor mensen die onvrijwillig werkloos worden. Als u zelf de VSO heeft voorgesteld, is de werkloosheid in de ogen van het UWV vrijwillig – en dus verwijtbaar. Het gevolg: geen WW.
Er zijn twee uitzonderingen waarbij het UWV het initiatief van de werknemer toch accepteert:
Uitzonderingen waarbij WW toch mogelijk is
- De arbeidsverhouding is zo ernstig verstoord dat van u redelijkerwijs niet verlangd kan worden dat u het dienstverband voortzet – dit moet aantoonbaar zijn en wordt streng getoetst
- U heeft een arbeidsrechtelijk gegronde reden om te vertrekken, zoals ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever – denk aan structurele intimidatie, niet-betaling van loon of een onveilige werksituatie
Hoe kunt u een VSO voorstellen zonder uw WW te verliezen?
De sleutel zit in de formulering van de VSO en in de manier waarop het gesprek verloopt. Zelfs als u als eerste het idee van vertrekken oppert, kan de VSO zo worden opgesteld dat de WW veilig blijft – maar dat vereist zorgvuldige aanpak.
- 1Win eerst juridisch advies in
Voor u ook maar iets zegt tegen uw werkgever, wilt u weten of uw situatie kans maakt op een uitzondering bij het UWV. Een jurist beoordeelt of uw omstandigheden voldoen aan de criteria voor een verstoorde arbeidsverhouding of ernstig verwijtbaar werkgeversgedrag.
- 2Documenteer de situatie op de werkvloer
Als u een beroep wilt doen op een verstoorde arbeidsverhouding, heeft u bewijs nodig. E-mails, gespreksverslagen, ziektedagen door arbeidsomstandigheden, eerdere klachten – bewaar alles.
- 3Laat de werkgever het initiatief formeel nemen
In veel gevallen is het mogelijk om achter de schermen aan te sturen op een vertrekregeling terwijl de werkgever het formeel als zijn voorstel presenteert. Een jurist kan u adviseren over hoe u dit gesprek voert zonder uw positie te schaden.
- 4Controleer de VSO-formulering op WW-risico
De tekst van de VSO moet aangeven dat het initiatief bij de werkgever lag. Als dat niet klopt met de werkelijkheid, maar de werkgever is bereid het zo te formuleren, dan is de WW in principe veilig. Maar dit vereist een juridisch correcte afwikkeling.
- 5Teken pas na juridische controle
Laat de definitieve VSO altijd controleren voor u tekent. Juist bij een VSO waarbij de initiatiefvraag gevoelig ligt, is elke formulering belangrijk.
Wanneer kunt u beter niet zelf het initiatief nemen?
Situaties waarbij u het initiatief beter niet neemt
- U heeft geen aantoonbare grond voor een verstoorde arbeidsverhouding – dan is het WW-risico te groot
- U overweegt te vertrekken omdat u een andere baan heeft gevonden – dat kwalificeert nooit als uitzondering bij het UWV
- De arbeidsrelatie is zakelijk gezien prima maar u wilt gewoon weg – wacht dan op een signaal van de werkgever of onderhandel via een andere route
- U zit in een proeftijd of heeft een kort dienstverband – de onderhandelingspositie is dan zwak
VSO op initiatief van de werknemer versus ontslag nemen
Het verschil is groot. Als u gewoon ontslag neemt, heeft u geen recht op transitievergoeding en geen recht op WW. Als u een VSO sluit waarbij de werkgever formeel het initiatief neemt, kunt u wel aanspraak maken op beide – mits de VSO correct is opgesteld.
Dat maakt de route via een VSO, ook als u feitelijk wilt vertrekken, in veel gevallen interessanter dan gewoon opzeggen. Maar de risico’s zijn reëel en de aanpak vereist zorgvuldigheid.
Overweegt u zelf een VSO voor te stellen?
Dit is een van de meest risicovolle situaties in het ontslagrecht. Janneke adviseert u over uw positie voordat u iets zegt – zodat u geen rechten verspeelt.
Mr. Janneke Adank - kosten worden vrijwel altijd vergoed door uw werkgever
Veelgestelde vragen
Kunt u als werknemer zelf een VSO voorstellen?
Ja, dat mag. Maar het brengt een serieus risico mee voor uw WW-recht. Als het initiatief bij u ligt, beoordeelt het UWV u als verwijtbaar werkloos. Er zijn uitzonderingen – bij een ernstig verstoorde arbeidsverhouding of verwijtbaar gedrag van de werkgever – maar die worden streng getoetst. Win eerst juridisch advies in voor u iets zegt.
Verliest u altijd uw WW als u zelf de VSO voorstelt?
Niet automatisch, maar het risico is reëel. Als de arbeidsverhouding zo ernstig verstoord is dat van u redelijkerwijs niet verlangd kan worden dat u doorgaat, of als uw werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld, kan het UWV een uitzondering maken. Maar dit vereist een onderbouwde situatie en een juridisch correcte VSO-formulering.
Wat is het verschil tussen zelf ontslag nemen en een VSO sluiten?
Groot verschil. Bij zelf ontslag nemen heeft u geen recht op WW en geen recht op transitievergoeding. Bij een VSO waarbij de werkgever formeel het initiatief neemt, kunt u wel aanspraak maken op beide – mits de VSO correct is opgesteld. De route via een VSO is daarom bijna altijd beter dan gewoon opzeggen, ook als u feitelijk wilt vertrekken.
Kan de werkgever het initiatief formeel op zich nemen terwijl u het feitelijk heeft voorgesteld?
Dat kan, en het gebeurt ook. Als de werkgever bereid is het vertrek als zijn voorstel te presenteren, kan de VSO zo worden opgesteld dat uw WW-recht veilig is. Dit vereist wel een zorgvuldige aanpak en juridische begeleiding – zowel in het gesprek als in de formulering van de VSO.
Moet u bewijzen dat de arbeidsverhouding verstoord is?
Ja. Het UWV toetst of de verstoorde arbeidsverhouding aannemelijk is en ernstig genoeg om te rechtvaardigen dat u het initiatief nam. E-mails, gespreksverslagen, eerdere klachten en ziektedagen door arbeidsomstandigheden kunnen helpen. Mondeling beweren dat de sfeer slecht was, is onvoldoende.
