De vier manieren waarop ontslag kan plaatsvinden
In Nederland kan een werkgever een arbeidsovereenkomst niet zomaar beëindigen. Hij heeft altijd een geldige ontslaggrond nodig en moet de juiste procedure volgen. Er zijn vier routes.
- 1Vaststellingsovereenkomst (VSO)
Werkgever en werknemer spreken in onderling overleg af dat het dienstverband eindigt. U tekent vrijwillig – maar u heeft altijd het recht te weigeren en te onderhandelen. Dit is de meest gebruikte ontslagroute in Nederland.
- 2Ontslag via het UWV
Bij ontslag om bedrijfseconomische redenen (reorganisatie) of bij langdurige arbeidsongeschiktheid vraagt de werkgever toestemming aan het UWV. Het UWV toetst of de ontslaggrond geldig is en of de procedure correct is gevolgd.
- 3Ontbinding via de kantonrechter
Bij persoonlijke ontslaggronden – zoals disfunctioneren, een verstoorde arbeidsrelatie of verwijtbaar handelen – kan de werkgever de rechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden. De rechter beoordeelt het dossier kritisch.
- 4Ontslag op staande voet
Bij een dringende reden kan de werkgever u per direct ontslaan. Dit vereist een ernstige overtreding en directe actie van de werkgever. Ontslag op staande voet wordt regelmatig aangevochten – en niet zelden met succes.
Wanneer heeft u recht op een transitievergoeding?
Bij elk ontslag waarbij de werkgever het initiatief neemt heeft u in principe recht op een transitievergoeding – ook bij een tijdelijk contract, ook bij ziekte en ook bij ontslag na twee jaar arbeidsongeschiktheid. De enige uitzonderingen zijn ontslag op staande voet wegens ernstig verwijtbaar handelen en situaties waarbij u zelf het ontslag neemt.
Bij een VSO is de transitievergoeding het wettelijk minimum. In de meeste gevallen is er ruimte voor meer. Bereken uw transitievergoeding via de transitievergoeding berekenen pagina.
De ontslaggronden op een rij
De wet kent acht officiële ontslaggronden. De werkgever moet een van deze gronden kunnen aantonen – en het dossier moet kloppen. Hoe sterker het dossier, hoe groter zijn kans op ontbinding door de rechter. Hoe zwakker, hoe sterker uw onderhandelingspositie bij een VSO.
De wettelijke ontslaggronden (a t/m h)
- a-grond: bedrijfseconomische redenen – reorganisatie, sluiting, teruglopend werk
- b-grond: langdurige arbeidsongeschiktheid – na twee jaar ziekte
- c-grond: regelmatig verzuim dat de bedrijfsvoering verstoort
- d-grond: disfunctioneren – werknemer functioneert onvoldoende ondanks begeleiding
- e-grond: verwijtbaar handelen of nalaten door de werknemer
- f-grond: weigering werk te verrichten wegens gewetensbezwaar
- g-grond: verstoorde arbeidsrelatie – duurzaam en ernstig verstoord
- h-grond: andere omstandigheden die voortzetting redelijkerwijs niet kunnen verlangen
Bijzondere ontslagbescherming
Voor bepaalde groepen werknemers gelden extra beschermingen. Uw werkgever moet hiermee rekening houden – en als hij dat niet doet, staat hij juridisch zwak.
Werknemers met extra ontslagbescherming
- Zieke werknemers: ontslagverbod gedurende de eerste twee jaar ziekte
- Zwangere werknemers: opzegverbod tijdens zwangerschap en tot zes weken na bevallingsverlof
- OR-leden en vakbondsleden: bijzondere ontslagbescherming op grond van hun functie
- Werknemers op verlof: ouderschapsverlof, zorgverlof en andere vormen van verlof
- Oudere werknemers: geen extra wettelijke bescherming maar sterke feitelijke positie bij reorganisatie
Ontslag en de vaststellingsovereenkomst
In meer dan 70% van de ontslaggevallen in Nederland eindigt het dienstverband via een VSO. Werkgevers kiezen voor deze route omdat ze snelheid en zekerheid willen. U heeft daarin meer positie dan u denkt – want zonder uw handtekening moet de werkgever een formele procedure starten.
Een VSO is altijd vrijwillig. U mag weigeren, u mag onderhandelen en u heeft recht op bedenktijd. Laat de VSO altijd controleren voordat u tekent – een fout in de formulering kan u uw WW-rechten, uw transitievergoeding of uw vrijheid op de arbeidsmarkt kosten.
Ontslag ontvangen of een VSO aangeboden gekregen?
Teken niets voordat u weet wat uw rechten zijn. Janneke beoordeelt uw situatie persoonlijk.
Mr. Janneke Adank - kosten worden vrijwel altijd vergoed
Ontslag per situatie
Uw rechten en mogelijkheden hangen sterk af van uw specifieke situatie. Kies hieronder de situatie die op u van toepassing is voor gedetailleerde informatie.
Op basis van contractvorm
Op basis van reden
- Ontslag bij reorganisatie of bedrijfseconomische redenen
- Ontslag bij arbeidsconflict of verstoorde arbeidsrelatie
- Ontslag bij ziekte of arbeidsongeschiktheid
- Ontslag via het UWV
- Ontslag via de kantonrechter
- Ontslag op staande voet
- Werkweigering en ontslag
Op basis van persoonlijke situatie
- Ontslag bij zwangerschap
- VSO bij ziekte
- Emolumenten bij ontslag: leaseauto, bonus en andere secundaire arbeidsvoorwaarden
Veelgestelde vragen over ontslag
Kan mijn werkgever mij zomaar ontslaan?
Nee. In Nederland heeft uw werkgever altijd een wettelijk erkende ontslaggrond nodig en moet hij de juiste procedure volgen. Bij een vaste aanstelling is ontslag dus nooit zomaar. Bij een tijdelijk contract eindigt het dienstverband van rechtswege op de afgesproken datum – maar ook dan gelden regels over aanzegging en transitievergoeding.
Wat is het verschil tussen ontslag en een vaststellingsovereenkomst?
Ontslag is een eenzijdige handeling van de werkgever – hij beëindigt het dienstverband via een procedure. Een VSO is een overeenkomst waarbij u allebei instemming geeft. Bij een VSO heeft u meer ruimte om te onderhandelen over de voorwaarden, maar u geeft ook de bescherming op die u bij een formele ontslagprocedure zou hebben.
Heeft u altijd recht op een transitievergoeding bij ontslag?
Ja, bij elk ontslag op initiatief van de werkgever heeft u recht op de wettelijke transitievergoeding – ook bij ziekte, ook bij een tijdelijk contract en ook bij een VSO. De uitzondering is ernstig verwijtbaar handelen van uw kant, zoals fraude of grove overtredingen.
Wat kunt u doen als u het niet eens bent met uw ontslag?
U heeft meerdere mogelijkheden. U kunt de VSO weigeren en de werkgever verplichten een formele procedure te starten. U kunt bij een ontslag op staande voet dit aanvechten via de rechter. U kunt bezwaar maken bij het UWV als die toestemming heeft gegeven voor ontslag. In alle gevallen is tijdig juridisch advies cruciaal – termijnen zijn kort.
Wanneer is een VSO beter dan een formele ontslagprocedure?
Een VSO geeft u meer regie over de uitkomst – u kunt onderhandelen over de vergoeding, de einddatum, het concurrentiebeding en de getuigschriftformulering. Een formele procedure geeft meer bescherming maar duurt langer en de uitkomst is onzeker. Welke route beter is hangt af van uw specifieke situatie en de sterkte van uw rechtspositie.
Wat is ontslag met wederzijds goedvinden?
Dat is een andere term voor ontslag via een vaststellingsovereenkomst. De naam “wederzijds goedvinden” wekt de indruk dat u het er ook mee eens was – maar het initiatief lag bij uw werkgever. Die formulering is van belang voor uw WW-aanvraag: het UWV moet kunnen zien dat het ontslag op initiatief van de werkgever was.
